گفتوگوی ادبی و مستمر میان ایران و چین

آزاده باقری/ محقق و پژوهشگر مطالعات چین

تاریخ، اندیشه و ادبیات هر کشوری نماد هویت آن کشور و چیستی آن ملت است. اینکه در گوش ملتی از کودکی چه خواندهشده و چه انتظارات اخلاقیای در جامعه از آنان میرود بهخوبی نشاندهندهی این است که افق نگاه آن جامعه تا کجاست و بنای بستر رشد و توسعهی آن ملت بر چه پایههایی استوار است.

گذشته از اینکه جغرافیا و مرز دو فاکتور مهمی ست که اولی به شکل طبیعی و دومی به دست انسانها قرارداد شده است و درست به دلیل وجود این دو فاکتور طبیعی و قراردادی عواملی همچون عادات، سنن و عقاید هر مرزی با مرزهای مجاور خود متفاوت است، فصل مشترک میان کشورها و پل ارتباط میان انسانها بهراستی ادبیات است که با عبور از مرزهای جغرافیایی و اعتقادی هر ملتی در ساحتی بزرگتر آینهی انسان به ماهو انسان است. ساحت ادبیات آینهی تمام نمای تاریخ، جغرافیا، اندیشه و اخلاق هر ملتی ست و پلی است باشکوه که دلها را به هم گره زده همچنان که افقی زیباست که نگاهها را به هم میدوزد.

امروز نهتنها شناخت ادبیات بلکه فراتر از آن پیوند ادبا و گفتگوهای مستمر میان ادیبان دو کشور ایران و چین بهعنوان دو تمدن بزرگ در شرق و غرب آسیا که از دیرباز تاکنون دوستان بیبدیل یکدیگرند و در طول تاریخ روابط خود همواره جانب دوستی را رعایت کردهاند، بسیار ضروری مینماید. یافتن مفاهیم انسانی مشترک همچون «تنهایی انسان»، «جستجوی رستگاری»، «بیداد زمانه»، «عدالتجویی»، «ظلمستیزی» و بسیاری مفاهیم مشترک دیگر که در ادبیات هر دو کشور موج میزند خشتهای زیربنای ساخت پل ادبی میان ایران و چین است.

و اما چگونه میتوان این مفاهیم مشترک را یافت تا در این هوای تازه نفس کشید تنها از طریق گفتگو میسر است. گفتگوهای مستمر و نشستهای ادبی میتواند منجر به خلق آثار گرانقدر ترجمه و تألیف باشد. ادبیات باستان و معاصر ایران و چین هرکدام بهنوبهی خود موضوعات مهمی برای گفتگوست. موضوعاتی که آشنایی با آنها سبب الفت اهالی ادب و فرهنگ شده و درهای شناخت دو ملت را برای داشتن روابط بینالمللی مثمر ثمر در دنیا، بار دیگر بروی هم بازخواهد کرد.

سالها پیش وقتی تصمیم گرفتم کتاب تاریخ ادبیات چین را به همراه دو دوست چینی خود که از اساتید دانشگاههای چین هستند از زبان چینی به فارسی ترجمه کنم و تنها به دلیل عشق و علاقهی شخصی خود و دوستانم اقدام به ترجمه و چاپ این کتاب در چین کردیم همواره به این موضوع میاندیشیدم که باید انجمن علمیای تشکیل شود تا اینگونه آثار در این انجمن علمی نقد و بررسی شود. خوشحالم که تا به امروز بیش از ده جلد کتاب در زمینهی زبان، ادبیات و طب چینی در ایران و چین به چاپ رساندهام اما زمانی این آثار میتواند مفیدتر باشد که میان اهالی خود دیده شده و نقد شود. حرکتها و فعالیتهای فرهنگی و ادبی فردی هر یک از ما بهنوبهی خود بسیار مفید خواهد بود اما آنچه باعث به وجود آمدن یک پدیدهی اجتماعی صحیح در کشورها میشود وجود انجمنهایی است که در گام نخست میان این افراد در داخل کشور و در گام دوم میان آنها و همتایان خود در خارج از کشور پل بزند تا از سویی اهالی ادب در کشور با یکدیگر و همچنین آثار هم آشنا شوند و از سویی دیگر با نهادهای اجتماعی برابر خود در خارج از مرزهای کشور آشنا شوند تا شاید در گامی بالاتر منجر به خلق آثار مشترک ادبی میان دو ملت شود.

هر چند پس از سالها چند ماهی است که به ایران آمدهام اما امروز بسیار خوشحالم که شهر کتاب بهعنوان یک نهاد علمی، فرهنگی و ادبی با داشتن سابقهای درخشان زمینهساز این حرکت درست و لازم شده است. ایران و چین نیازمند شناخت یکدیگرند و مهمترین دریچه دریچهی ادبیات است. اینکه بدانیم چه دغدغههای مشترک، چه آرزوهای مشترک، چه دریافتهای مشترک و چه رؤیاهای مشترکی داریم مثل این است که به دلهای هم پل زدهایم.