وضعیت و ضرورت تبادل فرهنگی چین و ایران

دکتر یوگویلی*

ضرورت همدلی و نزدیکی قلبها در روابط ایران و چین

چین و ایران دارای پیشینه روابط فرهنگی و چندجانبه هستند و هردو از فرهنگ و تمدن باسابقه یکدیگر بهره بردهاند. و هر دو از تاریخ باشکوه باستانی و میراث ارزشمند ادبی و فرهنگی برخوردارند. آنچه مهم است اینکه جایگاه فرهنگ و آداب و رسوم سنتی در هر دو کشور باید ارتقا یابد و در عصر حاضر نیز توجه به پیشرفت و اعتلای فرهنگی هردو کشور از مهمترین امور در بررسی روابط دو کشور است.

از لحاظ سیاسی، ایران یکی از مهمترین کشورها در منطقه خاور میانه است. در سال ۲۰۱۱ میلادی تحولات سیاسی مهمی در این منطقه روی داده است ولی همچنان و باوجود تحریمها کشور ایران جایگاه خود را در منطقه حفظ نموده است و در سال گذشته با برداشته شدن این تحریمها و با نوجه به رونق اقتصادی، اهمیت روابط بینالمللی و گسترش روابط اقتصادی در رأس برنامههای ایران قرار گرفته است. بنابراین با توجه به تحولات در کنار رشد اقتصادی توجه به فرهنگ و گسترش همه جانبه آن لازم است.

از طرف دیگر چین و ایران دو قطب مهم و تأثیرگذار در پروژه جاده ابریشم به شمار میآیند. و روابط ایران و چین در مسیر جاده ابریشم قدمت بی شمار دارد و تحقیقات و پژوهشهای فراوانی دراین زمینه صورت گرفته است. امروزه نیز موضوع چین و اهمیت روابط فرهنگی ایران و چین از موضوعات مورد توجه در دانشگاهها و مراکز علمی دو کشور است و قرارداهای مهمی در این زمینه بین دانشگاههای ایران و مناطق مختلف چین بسته شده است که دستاوردهای آن بسیار سودمند خواهد بود همچنین بین برخی از شهرهای ایران و چین پیمان خواهری بسته شده است مانند قزوین و خای کو.

وضعیت تبادل فرهنگ ایران و چین

باوجود تلاشهای انجامشده در زمینه فرهنگی و بااینکه مراکز علمی مختلفی در هر دو کشور برای این تبادل فرهنگی آمادگی دارند. نظیر: دانشگاه پکن و دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن و دانشگاه اقتصاد و دانشگاه شانگهای و دانشگاه لویان و دانشگاه سیان و تعدادی پژوهشکده ایرانشناسی که بهطور پراکنده مطالعاتی درباره ایران انجام دادهاند و یا در ایران در دانشگاه تهران و دانشگاه علامه طباطبایی و دانشگاه شهید بهشتی و امام خمینی قزوین در این زمینه تلاشهایی انجامشده است ولی به نظر میرسد آنگونه که باید مطابق برنامه و هماهنگی لازم نبوده است و ساماندهی آن ضروری به نظر میرسد. تا در نتیجه آن شاهد پیشرفت روابط فرهنگی ایران و چین باشیم و چهره نامناسب روابط ایران و چین که امروزه در واردات کالای بیکیفیت چینی خود را نشان داده است، تبدیل به روابط گسترده و عالی فرهنگی و اقتصادی در سطح پیشرفته آن شود. امروزه متاسفانه آشنایی مردم ایران با مشاهیر فرهنگی چین بسیار اندک است مثلاً نویسنده مشهور چین بنام مواین که جایزه نوبل جهانی را دریافت کرده است برای مردم ایران شناخت شده نیست ولی فیلمهای جکی جان را همه دیدهاند و میشناسند. از طرفی وزارت علوم ایران تعداد زیادی از دانشگاههای معتبر چین را به رسمیت نمیشناسد و همین امر محدودیتهای زیادی در روابط بینالمللی دانشگاهی ایران و چین ایجاد کرده است که امیدواریم با سیاستگذاریهای آینده این مشکلات برطرف شود.

بنابراین برای نزدیکی قلبهای دو کشور راه درازی در پیش است و ایران شناسان چینی و چین شناسان ایرانی در این راه مسئولیت مهمی بر عهده دارند.

در پایان پیشنهادهایی برای بهبود روابط فرهنگی ایران و چین

نخست ایجاد مرکز پژوهشی مشترک و عمل گرا در ایران و چین و وجود سازمانها و اداراتی که این مراکز را از نظر مالی و اداری حمایت کنند و تسهیلات لازم را برای دوطرف فراهم سازد.

دوم تأسیس انجمنی که بر مراکز فرهنگی مختلف که در ایران و چین وجود دارند نظارت داشته باشد و هماهنگی لازم را بین برنامههای آنها ایجاد نماید.

سوم با گسترش روابط دیپلماتیک و افزایش جاذبههای گردشگری به شناخت بیشتر و روابط همه جانبه ایران و چین اقدام نماید.

چهارم تشویق دانشآموختگان فعال در حوزه ترجمه و تدریس زبان فارسی یا زبان چینی که در دو کشور ایران و چین به تدریس و فعالیتهای پژوهشی اشتغال دارند.

پنجم تأسیس نهادهای حمایتی برای حمایت مالی از محققان و پژوهشگرانی که در زمینه این روابط فعالیت دارند.

ششم طبقه بندی فعالیتهای فرهنگی مثلا فعالیتهای فرهنگی را میتوان به حوزههای مختلف تقسیمبندی کرد: از نظر سنی به حوزه کودک و نوجوان و بزرگسال و از نظر جنسیتی به حوزه فعالیت زنان و مردان.

هفتم در نظر گرفتن جایزههای مهم ملی و بینالمللی برای انجام فعالیتهای فرهنگی ویژه ایران و چین استفاده از ظرفیتهای فرهنگی انجمن اسلامی چین و در صورت امکان برگزاری نشستهایی برای گفتوگوی تمدنها در زمینههای مذهبی فکری و ...

ایجاد بانکهای اطلاعاتی و سایتهای رسمی برای ارائه دستاوردهای تبادلات فرهنگی ایران و چین

پیشنهادهای فوق حاصل ایدههای بنده و شور و مشورت با آقای جی کای یون رئیس مرکز ایرانشناسی دانشگاه جنوب غربی چین، وانگ جه جوآنگ پژوهشگر ایرانشناس دانشگاه خه فی و همچنین دکتر امین بذرافشان استاد دانشگاه تهران و مدیر موسسه کنفوسیوس این دانشگاه است.

*مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مطالعات زبانهای خارجی پکن